Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) to choroba, która pozbawia wzroku tysiące Polaków rocznie. Dobra wiadomość jest taka, że skuteczne leczenie — w przypadku jednej z postaci choroby — jest dziś dostępne bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Zła? Nie każdy pacjent z AMD może z niego skorzystać, a kolejki bywają długie. Sprawdź, komu przysługuje refundacja, jak wygląda cała ścieżka od diagnozy do zabiegu i co zrobić, gdy program lekowy Cię nie obejmuje.
Dwie twarze AMD — sucha i mokra postać choroby
Zanim przejdziemy do szczegółów refundacji, warto zrozumieć, dlaczego tak ważne jest rozróżnienie między dwiema postaciami AMD.
Postać sucha (zanikowa) to ta łagodniejsza — dotyka około 90% wszystkich pacjentów ze zmianami zwyrodnieniowymi w plamce. Rozwija się powoli, miesiącami lub latami. Komórki siatkówki stopniowo obumierają, co prowadzi do pogorszenia ostrości widzenia centralnego. W zaawansowanym stadium mówi się o tzw. zaniku geograficznym — rozległym uszkodzeniu siatkówki w okolicy plamki.
Postać mokra (wysiękowa) to tylko 10–15% wszystkich przypadków AMD, jednak jej przebieg jest znacznie cięższy i gwałtowniejszy. Pod siatkówką tworzą się nieprawidłowe, nieszczelne naczynia krwionośne — przenikają z nich płyny i krew, niszcząc komórki odpowiedzialne za widzenie szczegółów. Nieleczona, może doprowadzić do poważnej utraty wzroku w ciągu zaledwie kilku tygodni.
To rozróżnienie jest kluczowe — bo NFZ refunduje leczenie wyłącznie postaci mokrej.
Program Lekowy B.70 — co obejmuje refundacja NFZ?
Od 2016 roku leczenie AMD jest objęte bezpłatnym Programem Lekowym Narodowego Funduszu Zdrowia — obecnie funkcjonującym pod nazwą Program Leczenia Pacjentów z Chorobami Siatkówki B.70. Medpluslodz
Od 1 stycznia 2025 roku program rozszerzono — oprócz wysiękowego AMD i cukrzycowego obrzęku plamki (DME), refundacją objęto również leczenie zakrzepu żył siatkówki (RVO). M-med
Co dokładnie jest finansowane?
W ramach programu B.70 NFZ pokrywa:
Diagnostykę specjalistyczną — w tym badanie w lampie szczelinowej, OCT oraz angio-OCT, czyli nieinwazyjne obrazowanie siatkówki pozwalające zobaczyć zmiany z niezwykłą precyzją. Alfa
Iniekcje doszklistkowe preparatami anty-VEGF — to główna metoda leczenia wysiękowego AMD. Polega na podaniu leku bezpośrednio do ciała szklistego oka, co blokuje wzrost patologicznych naczyń krwionośnych. Program obejmuje diagnostykę i leczenie wysiękowej postaci AMD za pomocą leku antyangiogennego (przeciwciała anty-VEGF). Refundacją objęty jest lek zawierający aflibercept oraz lek zawierający ranibizumab. WeissklinikRetinaamd
Iniekcje doszklistkowe są zupełnie bezbolesne. Sam zabieg jest bardzo krótki i przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym — nie ma więc powodu do obaw. M-med
Kto może skorzystać z bezpłatnego leczenia? Kryteria kwalifikacji
Program lekowy nie jest dla każdego, kto ma rozpoznane AMD. Aby dostać się do refundowanego leczenia, trzeba spełnić kilka warunków medycznych.
Wiek pacjenta
W przypadku AMD pacjent powinien mieć powyżej 45 lat. Contact-Med
Postać choroby
Program lekowy B.70 dotyczy tylko wysiękowej postaci AMD. Pacjenci, którzy cierpią na suchą formę, nie mogą leczyć się w ramach tego programu. Postać krwotoczna, sucha lub bliznowata nie podlegają leczeniu w ramach programu. Natomiast w przypadku postaci mieszanej, czyli wysiękowo-krwotocznej, jeśli krwotok nie dominuje w obrazie, taki pacjent również może skorzystać z iniekcji w ramach programu. EYEMED LublinContact-Med
Ostrość wzroku
Najlepsza skorygowana ostrość wzroku w leczonym oku powinna znajdować się pomiędzy 0,2 a 0,8 według tablicy Snellena. Wielkość zmiany musi być mniejsza niż 12 powierzchni tarczy nerwu wzrokowego. Contact-Med
Aktywna neowaskularyzacja
Jednym z głównych kryteriów włączenia do programu jest obecność aktywnej (pierwotnej lub wtórnej), klasycznej, ukrytej lub mieszanej neowaskularyzacji podsiatkówkowej (CNV) zajmującej ponad 50% zmiany w przebiegu AMD, potwierdzonej w OCT. Medpluslodz
Szczegółowe kryteria są dość złożone — dlatego zawsze omawia je z pacjentem lekarz okulista podczas wizyty kwalifikacyjnej.
Jak trafić do programu? Krok po kroku
Krok 1: Skierowanie
Pierwszy krok to zdobycie skierowania. Konieczne jest skierowanie do poradni okulistycznej wystawione przez lekarza Podstawowej Opieki Medycznej (POZtu) lub lekarza okulistę. W przypadku cukrzycowego obrzęku plamki żółtej DME dodatkowo potrzebne jest skierowanie od lekarza diabetologa. Contact-Med
Skierowanie powinno zawierać odpowiednie rozpoznanie. W przypadku AMD jest to kod ICD-10: H35.3 (Zwyrodnienie plamki i bieguna tylnego) z adnotacją: Program Lekowy AMD.
Krok 2: Wizyta kwalifikacyjna
Na wizycie okulista przeprowadza szczegółowe badania — lampę szczelinową, OCT i angio-OCT. Wyniki badań są następnie przesyłane do Zespołu Koordynacyjnego do Spraw Leczenia Chorób Siatkówki, powoływanego przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, który podejmuje ostateczną decyzję o kwalifikacji pacjenta do programu. Medpluslodz
Krok 3: Decyzja i termin zabiegu
Po pozytywnej kwalifikacji placówka kontaktuje się z pacjentem telefonicznie i ustala termin pierwszej iniekcji. W przypadku decyzji negatywnej lekarz omawia możliwości leczenia komercyjnego — bo wykluczenie z programu NFZ nie oznacza, że terapia nie jest wskazana.
Krok 4: Regularne iniekcje i monitoring
Liczbę iniekcji oraz odstęp czasowy między nimi określa się indywidualnie po zapoznaniu się z badaniami diagnostycznymi pacjenta. Leczenie zwykle wymaga kilku zastrzyków w ciągu roku, a jego intensywność zależy od odpowiedzi oka na terapię. M-med
Gdzie szukać placówki realizującej program?
W celu wyszukiwania placówek realizujących świadczenia z zakresu programu lekowego należy w wyszukiwarce NFZ wybrać zakładkę „Inne”, następnie „Programy lekowe” i wyszukać odpowiedni program. Wyszukiwarka dostępna jest na stronie nfz.gov.pl w zakładce „Gdzie się leczyć”. Narodowy Fundusz Zdrowia
A co z suchym AMD? Czy NFZ nic nie oferuje?
To pytanie, które zadaje sobie ogromna liczba pacjentów — bo sucha postać AMD dotyczy zdecydowanej większości chorych.
Odpowiedź jest niestety prosta: sucha postać AMD nie jest objęta programem lekowym NFZ. Nie istnieje dotąd żadna w pełni skuteczna, powszechnie refundowana terapia tej formy choroby.
Co można zrobić?
Suplementacja preparatami AREDS2 (Age-Related Eye Disease Study 2) została potwierdzona jako korzystna w spowalnianiu progresji suchej postaci AMD. Pomocne są również pomoce optyczne, takie jak lupy, okulary z filtrem żółtym oraz oprogramowanie powiększające na komputerach i telefonach. Wczesna rehabilitacja wzrokowa pozwala wielu osobom z AMD utrzymać samodzielność i jakość życia mimo utraty ostrości widzenia.
Na świecie trwają badania kliniczne nad nowymi lekami dla pacjentów z zanikiem geograficznym — m.in. preparatami Syfovre i Izervay, które mogą spowolnić postęp atrofii geograficznej o 14–20 proc., choć wymagają iniekcji mniej więcej raz w miesiącu. W Polsce leki te nie są jeszcze refundowane. Termedia
Regularne wizyty u okulisty są w tej sytuacji szczególnie ważne — wczesne wykrycie konwersji do postaci mokrej (co zdarza się u części pacjentów z suchym AMD) pozwala szybko włączyć skuteczne leczenie w ramach programu NFZ.
Co warto zapamiętać?
Leczenie AMD w Polsce w 2026 roku wygląda następująco:
Refundowane przez NFZ (Program Lekowy B.70): wysiękowa (mokra) postać AMD — diagnostyka OCT i angio-OCT oraz iniekcje doszklistkowe preparatami anty-VEGF (aflibercept, ranibizumab), pod warunkiem spełnienia kryteriów kwalifikacyjnych. Do programu od 2025 roku dołączyło również leczenie zakrzepu żył siatkówki (RVO).
Poza refundacją NFZ: sucha postać AMD — brak refundowanej terapii; zaleca się suplementację AREDS2, regularną kontrolę okulistyczną i rehabilitację wzrokową.
Jeśli zauważasz pogorszenie widzenia centralnego, zniekształcenia linii prostych lub ciemne plamy w polu widzenia — nie zwlekaj. Jak najszybciej umów się na badanie wzroku u okulisty. W przypadku AMD, podobnie jak w wielu innych chorobach oczu, czas jest kluczowym czynnikiem. Im wcześniej zostanie postawiona diagnoza i wdrożone leczenie, tym większa szansa na zachowanie dobrej jakości widzenia na długie lata.
Ważne: Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny. Decyzję o kwalifikacji do programu lekowego podejmuje wyłącznie lekarz okulista na podstawie indywidualnego badania pacjenta. Zawsze konsultuj swoją sytuację ze specjalistą.
